ManpowerGroup Việt Nam, chi nhánh tại Hà Nội của tập đoàn nhân sự toàn cầu, đã chính thức công bố Báo cáo Mức độ Hài lòng của Người lao động năm 2026. Báo cáo này phơi bày một nghịch lý đáng báo động đang định hình lại thị trường lao động toàn cầu: Trong khi tốc độ triển khai và tích hợp Trí tuệ Nhân tạo (AI) đang tăng tốc chưa từng có, thì đáng ngạc nhiên là mức độ tự tin và niềm tin của người lao động vào năng lực công nghệ của chính họ lại đang suy giảm đáng kể. Trong bối cảnh chuyển đổi nhanh chóng và bất định này, nhu cầu về sự ổn định nghề nghiệp đã nổi lên như một ưu tiên tối thượng đối với lực lượng lao động.
Gần Một Nửa Lực Lượng Lao Động Thường Xuyên Tương Tác Với AI
Báo cáo chi tiết của ManpowerGroup chỉ ra rằng tốc độ chuyển đổi công nghệ hiện tại đang vượt xa khả năng của các chương trình tái đào tạo và cơ chế hỗ trợ thích nghi dành cho người lao động. Khoảng cách đáng kể này không chỉ tạo ra áp lực nặng nề lên các bộ kỹ năng hiện có mà còn tác động trực tiếp và sâu sắc đến tâm lý, mức độ hài lòng tổng thể và các lựa chọn nghề nghiệp chiến lược của lực lượng lao động trên toàn cầu.
Theo phân tích của ManpowerGroup, hiện có 45% người lao động thường xuyên sử dụng các công cụ và ứng dụng AI trong các tác vụ công việc hàng ngày của họ, đánh dấu mức tăng đáng kể 13 điểm phần trăm so với năm 2025. Tuy nhiên, trái ngược hoàn toàn với xu hướng ứng dụng mạnh mẽ này, mức độ tự tin về công nghệ của người lao động lại chứng kiến sự sụt giảm đáng báo động tới 18%, một chỉ số phản ánh sự bất an ngày càng tăng.
AI được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong công việc, nhưng sự tự tin của người lao động về công nghệ lại có xu hướng giảm. Nguồn: Pixabay
Đáng chú ý, năm 2026 đánh dấu lần đầu tiên sau ba năm liên tiếp, chỉ số tự tin nghề nghiệp của người lao động toàn cầu chứng kiến sự suy giảm. Sự sụt giảm này kéo theo mức độ hài lòng chung của lực lượng lao động toàn cầu giảm xuống còn 67%, một con số cho thấy sự bất ổn tiềm ẩn dưới bề mặt.
Kết quả khảo sát đã phản ánh một cách rõ nét trạng thái tâm lý "hai mặt" đang tồn tại trong lực lượng lao động hiện đại: sự tự tin vào khả năng thực hiện công việc hiện tại, nhưng đồng thời là nỗi bất an sâu sắc về tương lai nghề nghiệp. Cụ thể, 89% người lao động tin rằng họ sở hữu đầy đủ kỹ năng cần thiết để hoàn thành xuất sắc vai trò hiện tại. Tuy nhiên, một tỷ lệ đáng kể là 43% lại bày tỏ lo ngại rằng công việc của họ có thể bị thay thế hoàn toàn bởi các hệ thống tự động hóa trong vòng hai năm tới – một mức tăng 5 điểm phần trăm so với khảo sát năm trước.
Dù 45% người lao động thường xuyên sử dụng AI trong công việc, nhiều người vẫn lo ngại nguy cơ bị thay thế bởi tự động hóa trong những năm tới. Nguồn: Pixabay
Tâm lý bất an này đang góp phần thúc đẩy một xu hướng mới được gọi là "job hugging" – một hiện tượng mà người lao động có xu hướng gắn bó chặt chẽ với công việc hiện tại của họ nhằm tìm kiếm sự ổn định và an toàn. Minh chứng là 64% người lao động cho biết họ có ý định tiếp tục duy trì vị trí làm việc hiện tại, thay vì mạo hiểm dịch chuyển nghề nghiệp trong bối cảnh công nghệ đang thay đổi với tốc độ chóng mặt và khó lường.
Theo bà Becky Frankiewicz, Chủ tịch kiêm Giám đốc Chiến lược của ManpowerGroup, sự phát triển nhanh chóng và mạnh mẽ của AI đang đặt các doanh nghiệp trước một nhiệm vụ kép đầy thách thức: vừa phải đảm bảo hiệu quả vận hành tối ưu trong hiện tại, vừa phải chủ động xây dựng và chuẩn bị năng lực cần thiết cho tương lai. Bà nhấn mạnh rằng người lao động cần một "cầu nối" vững chắc giữa những kỹ năng họ đang làm tốt hôm nay và những yêu cầu kỹ năng mới trong thế giới việc làm đang được định hình lại. Bà cũng cảnh báo rằng không thể kỳ vọng người lao động sẽ thực hiện quá trình chuyển đổi này một cách hiệu quả nếu bỏ qua các yếu tố quan trọng như sức khỏe thể chất và tinh thần của họ.
Áp Lực Tinh Thần và Gánh Nặng Tài Chính Ngày Càng Gia Tăng
Một trong những nguyên nhân cốt lõi dẫn đến sự sụt giảm niềm tin của người lao động nằm ở khoảng trống đáng kể trong các chương trình đào tạo và hỗ trợ phát triển kỹ năng. Khảo sát đã chỉ ra rằng 56% người lao động toàn cầu không được tham gia bất kỳ khóa đào tạo chuyên sâu nào trong thời gian gần đây, trong khi 57% cho biết họ không có cơ hội được dẫn dắt bởi một người cố vấn (mentor) có kinh nghiệm.
Khi AI ngày càng thâm nhập sâu rộng vào các tác vụ công việc hàng ngày, việc thiếu hụt các chương trình đào tạo bài bản, cập nhật và lộ trình phát triển nghề nghiệp rõ ràng đang khiến nhiều người lao động cảm thấy bị bỏ lại phía sau, ngay cả khi họ đang trực tiếp sử dụng các công nghệ mới này.
Thiếu đào tạo và người dẫn dắt đang làm suy giảm niềm tin của người lao động trong quá trình thích nghi với AI và các công nghệ mới. Nguồn: Pixabay
Khoảng cách về sự tự tin khi sử dụng AI đặc biệt rõ nét và đáng lo ngại ở nhóm lao động lớn tuổi. Mức độ tự tin giảm mạnh tới 35% ở thế hệ Baby Boomers (những người trong độ tuổi 61–79) và 25% ở thế hệ X (những người trong độ tuổi 45–60). Đây cũng chính là những nhóm nhân khẩu học chịu tác động lớn nhất từ làn sóng chuyển đổi công nghệ mạnh mẽ nhưng lại thường xuyên nhận được ít sự hỗ trợ tái đào tạo nhất.
Không chỉ đối mặt với áp lực về kỹ năng và sự thay đổi công nghệ, người lao động còn chịu gánh nặng ngày càng lớn về sức khỏe tinh thần. Gần 63% người lao động cho biết họ thường xuyên trải qua tình trạng kiệt sức (burnout), chủ yếu do căng thẳng kéo dài trong công việc (chiếm 28%) và khối lượng công việc quá lớn (chiếm 24%).
Dù chỉ số hạnh phúc toàn diện của người lao động toàn cầu trong năm 2026 vẫn được duy trì ở mức 67%, những con số này cho thấy rằng đằng sau sự ổn định bề mặt là một trạng thái chịu đựng kéo dài và âm ỉ trong một môi trường làm việc đầy biến động và áp lực.
Song song với áp lực tinh thần, gánh nặng tài chính cũng là một yếu tố then chốt khiến người lao động ngần ngại thay đổi công việc. 50% lực lượng lao động cho biết họ đang tích cực tìm kiếm nhiều cách để gia tăng thu nhập, trong đó tỷ lệ này ở thế hệ Z lên tới 68%. Đối với nhóm lao động trẻ, xu hướng "job hugging" không chỉ đơn thuần là một lựa chọn an toàn về mặt nghề nghiệp mà còn là một giải pháp tài chính mang tính phòng vệ, giúp họ đối phó với chi phí sinh hoạt ngày càng tăng.
Khảo sát cũng ghi nhận sự khác biệt đáng kể về cảm nhận của người lao động giữa các thị trường lao động khác nhau. Ấn Độ nổi lên là quốc gia dẫn đầu toàn cầu về mức độ hài lòng (đạt 77%), đồng thời có tỷ lệ sử dụng AI trong công việc cao tương đương (77%), cho thấy một sự đồng bộ tích cực. Ngược lại, Nhật Bản ghi nhận mức độ hài lòng thấp nhất, chỉ 48%, phản ánh những thách thức đặc thù trong môi trường lao động đang già hóa và áp lực công việc ở mức cao.
