Trong nhiều năm, ngành công nghệ đã thấm nhuần câu nói nổi tiếng của Marc Andreessen: "Ngành phần mềm sẽ thống trị cả thế giới". Tuyên bố này đã định hình tư duy phát triển và đầu tư trong suốt một kỷ nguyên.
Tuy nhiên, vào phiên giao dịch ngày 3/2/2026, chính những "kẻ thống trị" này lại đối mặt với nguy cơ bị "nuốt chửng" bởi một thế lực mới: Trí tuệ nhân tạo (AI). Một đợt bán tháo dữ dội đã càn quét thị trường, khiến 300 tỷ USD giá trị vốn hóa bốc hơi chỉ trong vài giờ ngắn ngủi.
AI Gây Sốc: Ngành Phần Mềm Bốc Hơi 300 Tỷ USD và Nguy Cơ Thay Thế Toàn Diện
Cú Đấm Từ Anthropic và Hiệu Ứng Domino Trên Thị Trường Phần Mềm
Ngòi nổ cho đợt bán tháo chấn động này xuất phát từ một thông báo quan trọng của Anthropic, một đối thủ đáng gờm của OpenAI. Startup này đã công bố các công cụ pháp lý mới cho trợ lý AI "Cowork", sở hữu khả năng tự động hóa hàng loạt tác vụ soạn thảo và nghiên cứu luật pháp.
Sự kiện này đã giáng một đòn trực diện vào niềm tin của các nhà đầu tư, đặc biệt là những người đặt cược vào các công ty phần mềm truyền thống. Ngay lập tức, các "hàn thử biểu" trong lĩnh vực dữ liệu và công cụ pháp lý như Thomson Reuters, Legalzoom.com và London Stock Exchange đã chứng kiến mức sụt giảm kỷ lục, vượt quá 12% giá trị.
Thị trường đang đối mặt với một câu hỏi ngày càng rõ ràng: Tại sao các doanh nghiệp phải chi hàng ngàn USD cho cơ sở dữ liệu truyền thống khi AI có thể thực hiện những công việc tương tự nhanh hơn, hiệu quả hơn, và thậm chí thông minh hơn?
Nỗi sợ hãi này không chỉ dừng lại ở phân khúc pháp lý. Đến phiên giao dịch buổi chiều, "vết dầu loang" đã lan rộng khắp toàn bộ ngành phần mềm. Từ các gã khổng lồ thanh toán như PayPal, ứng dụng du lịch Expedia, cho đến các đơn vị gia công phần mềm như EPAM Systems, tất cả đều bị cuốn vào vòng xoáy giảm giá hơn 10%.
Tổng cộng, hai chỉ số S&P theo dõi nhóm phần mềm và dữ liệu tài chính đã ghi nhận mức thiệt hại khoảng 300 tỷ USD. Con số này đủ sức khiến bất kỳ nhà đầu tư lão luyện nào cũng phải rùng mình, cho thấy mức độ nghiêm trọng của cú sốc thị trường.
Rõ ràng, cuộc chơi đang thay đổi một cách căn bản. Trong thập kỷ qua, các công ty phần mềm như Adobe và Salesforce đã xây dựng những "con hào kinh tế" vững chắc, dựa trên sự phức tạp của hệ thống và tính cam kết lâu dài từ phía khách hàng.
Tuy nhiên, sự xuất hiện của mô hình Claude từ Anthropic, với khả năng tự chủ điều khiển máy tính và viết mã nguồn (coding), đang định hình lại hoàn toàn cục diện. Art Hogan, chiến lược gia trưởng tại B. Riley Wealth, đã nhận định rằng nếu tốc độ phát triển của OpenAI và Anthropic tiếp tục được duy trì, mọi ứng dụng phần mềm đều đứng trước nguy cơ bị thay thế.
Tờ Wall Street Journal (WSJ) cũng cho hay, các kỹ sư tại Thung lũng Silicon đang cực kỳ phấn khích trước khả năng tự thực hiện các dự án lập trình của AI. Điều này trực tiếp đe dọa đến cốt lõi của mô hình kinh doanh SaaS (Phần mềm dưới dạng dịch vụ).
Mặc dù các công ty phần mềm đang nỗ lực phòng thủ bằng lập luận rằng "viết code chỉ là phần dễ nhất, giá trị thực sự nằm ở dữ liệu riêng tư và sự tin cậy", nhưng những trấn an này dường như chưa đủ để xoa dịu tâm lý bất ổn đang bao trùm Phố Wall.
Cơn Đau Đầu Của Nhà Đầu Tư và Rủi Ro Hệ Thống
Đợt bán tháo này không chỉ gây tổn thất cho các nhà đầu tư cá nhân mà còn tạo áp lực nặng nề lên các quỹ đầu tư tư nhân (Private Equity). Những quỹ này đã đổ hàng tỷ USD vào cổ phiếu và nợ của ngành phần mềm trong những năm gần đây. Các tên tuổi lớn như Ares Management, KKR hay Blue Owl Capital đều ghi nhận cổ phiếu giảm sâu từ 9% đến 10%.
Trong quá khứ, các công ty phần mềm thường dễ dàng tiếp cận vốn vay từ các quỹ tín dụng tư nhân (private debt) nhờ dòng tiền ổn định và hợp đồng khách hàng "dính" (sticky). Tính "sticky" này có nghĩa là khách hàng rất khó từ bỏ do chi phí chuyển đổi hệ thống cao. Tuy nhiên, hiện tại, "rủi ro gián đoạn" từ AI đang khiến đặc tính "sticky" này bị lung lay nghiêm trọng.
Ông Jon Gray, Chủ tịch kiêm COO của Blackstone, đã thẳng thắn chia sẻ tại sự kiện WSJ Invest Live rằng đây không phải là vấn đề về thanh khoản hay tín dụng, mà là một sự thay đổi cấu trúc cơ bản trong nền kinh tế. Ông thừa nhận ngay cả những công ty phần mềm lâu đời nhất cũng phải đối mặt với rủi ro từ những kẻ hủy diệt AI.
Hiện tại, phần mềm chiếm tới 20% danh mục đầu tư của các công ty phát triển kinh doanh (BDC), gấp đôi so với mức 10% vào năm 2016. Điều này đồng nghĩa với việc nếu ngành phần mềm sụp đổ, hệ lụy cho thị trường tín dụng sẽ là vô cùng lớn và khó lường.
Tương Lai Bất Định: Từ Hưng Phấn Đến Hoài Nghi
Theo WSJ, thị trường đang bước vào giai đoạn hoài nghi sâu sắc sau một thời gian dài hưng phấn quá đà về AI. Báo cáo tài chính gần đây của Microsoft, với chi phí đầu tư hạ tầng AI tăng vọt nhưng doanh thu đám mây lại chậm lại, đã dội một gáo nước lạnh vào kỳ vọng của nhà đầu tư.
Như Louis Navellier, người sáng lập Navellier & Associates, đã nhận xét, sự nhiệt huyết dành cho AI luôn vận động theo hình sin với các đỉnh cao và vực thẳm. Chúng ta có lẽ đang ở phía bên kia của đỉnh dốc, nơi các câu hỏi về lợi nhuận thực tế và khả năng thay thế của AI đang được đặt lên bàn cân một cách khắt khe nhất.
Liệu phần mềm có tiếp tục "ăn cả thế giới" hay sẽ bị AI "nuốt chửng"? Câu trả lời có lẽ nằm ở khả năng thích nghi và đổi mới của chính các doanh nghiệp phần mềm trong cuộc đua vũ trang công nghệ khốc liệt này.
*Nguồn: WSJ
